Zelf bier brouwen

1. Zet je brouwspullen klaar

Lees het recept helemaal door voordat je begint. Zet mout, hop en gist klaar en controleer welke hoeveelheid water je nodig hebt. De mout in een WortBrouwer pakket is al geschroot. Dat betekent dat de korrels zijn gebroken, zodat het water er tijdens het maischen goed bij kan.

Voor een brouwsel van ongeveer 5 liter gebruik je een pan van minimaal 8 liter, een geschikte warmtebron, een thermometer en een zeef of Brew Bag. Verder heb je een vergistingsemmer met waterslot en kraan nodig. Regel ook een hydrometer met maatbeker, reinigings- en ontsmettingsmiddel en geschikte bierflesjes voor later.

Maak het materiaal eerst schoon. Ontsmet vooral alles wat na het koken met het wort of bier in aanraking komt. Volg de dosering en contacttijd op het etiket van je middel; reinigen en ontsmetten zijn niet hetzelfde. Leg schoon materiaal niet terug op een vuil werkblad.

2. Maischen: suikers uit de mout halen

Verwarm de hoeveelheid maischwater uit het recept en roer de mout erdoor. Houd daarna de aangegeven temperatuur en tijd aan. Enzymen uit de mout zetten zetmeel om in suikers. De zoete vloeistof die zo ontstaat, heet wort.

Roer rustig en meet op meerdere plekken in de pan. Verwarm in kleine stappen: een dikke pan of keramische kookplaat kan nog warmte afgeven wanneer je de warmtebron al hebt uitgezet. Hard doorstoken maakt het lastig om de juiste temperatuur vast te houden.

Een maischschema kan uit één of meerdere temperaturen bestaan. Neem de tijden en temperaturen over uit jouw recept, niet uit het recept van een andere bierstijl.

3. Filteren en spoelen

Na het maischen scheid je het wort van de moutresten. Met een geschikte keukenzeef vang je de granen op en laat je het wort in een schone pan lopen. De moutresten noemen we bostel.

Gebruik je een Brew Bag, dan zit de mout tijdens het maischen al in een brouwzak. Til de zak voorzichtig op en laat hem uitlekken. Ondersteun de zak goed: natte mout is zwaar en de vloeistof is heet.

Bij een recept met een spoelstap giet je het voorgeschreven spoelwater gelijkmatig over de mout om achtergebleven suikers mee te nemen. Houd de hoeveelheid en temperatuur uit het recept aan. Gebruik niet zomaar kokend water.

Gooi de bostel niet meteen weg. Met het recept voor bostelbrood geef je een deel ervan een tweede bestemming.

4. Kook het wort en voeg de hop toe

Breng het wort aan de kook en zet een timer voor het kookschema van jouw recept. Laat de deksel van de pan. Houd de pan vooral aan het begin goed in de gaten, want opkomend schuim kan snel overkoken.

Voeg iedere hopgift op het juiste moment toe. Hop die langer meekookt, draagt doorgaans meer bij aan de bitterheid. Latere giften zijn vaker gericht op hoparoma. De hopsoort, hoeveelheid en kooktijd bepalen samen het resultaat.

Staat een hopgift op 10 minuten in het kookschema, dan wordt daarmee meestal 10 minuten vóór het einde bedoeld. Controleer hoe jouw recept de tijden aangeeft. Bij de WortBrouwer IPA volgt ook een hopgift na het koken: het dryhoppen. Die stap staat apart in het IPA recept.

5. Koel het wort voordat je gist toevoegt

Na het koken koel je het wort naar de temperatuur die bij jouw gist en recept hoort. Voeg geen gist toe aan heet wort. Gebruik een schone thermometer en controleer de temperatuur voordat je verdergaat.

Een kleine brouwpan kun je in een gootsteen of teil met koud water zetten. Ververs het koelwater wanneer het warm wordt. Zorg dat er geen kraanwater of koelwater in de pan spat en zet een hete pan altijd stabiel neer.

Vanaf dit moment moet alles wat het wort raakt schoon én geschikt ontsmet zijn. Dat geldt ook voor de thermometer, zeef, kraan, emmer en eventuele hevel. Houd het afgekoelde wort zo veel mogelijk afgedekt.

6. Laat de gist het werk doen

Breng het afgekoelde wort over naar de vergistingsemmer. Laat voldoende ruimte boven het wort voor schuimvorming. Meet het begin-SG met een hydrometer en maatbeker en schrijf de waarde op. SG is een maat voor de dichtheid van de vloeistof.

Voeg de gist toe volgens de aanwijzingen op het zakje, sluit de emmer en plaats het waterslot. Tijdens de vergisting zet de gist vergistbare suikers om in alcohol en koolzuur. De gist draagt ook bij aan de smaak van je bier.

Houd de temperatuur binnen het bereik van de gebruikte gist. Zet de emmer niet in de zon of op vloerverwarming. Een rustige plek met een gelijkmatige temperatuur is geschikter dan een plek die iedere dag sterk opwarmt en afkoelt. Meer controle is mogelijk met een klimaatkast voor de vergisting.

Reken op één tot enkele weken, maar bepaal het einde niet alleen met de kalender. Een waterslot dat niet meer bubbelt, is op zichzelf geen bewijs dat de vergisting klaar is. Controleer het SG zoals hieronder uitgelegd.

7. Bottel pas wanneer het bier is uitvergist

Meet vóór het bottelen op meerdere dagen het SG. De waarde moet gedurende minstens drie dagen stabiel zijn én passen bij het verwachte eind-SG van het recept en de gist. Een te hoge, stilstaande waarde kan ook wijzen op een vastgelopen vergisting. Bij twijfel nog niet bottelen.

Reinig en ontsmet de flessen en het bottelmateriaal. Gebruik alleen onbeschadigde bierflessen die geschikt zijn voor druk. Laat het bezinksel zo veel mogelijk in de emmer en voorkom onnodig spatten tijdens het vullen.

Bereken de bottelsuiker volgens het recept voor de hoeveelheid bier die je werkelijk gaat bottelen. Weeg die hoeveelheid af; schat niet met willekeurige schepjes en gebruik niet automatisch de oorspronkelijke 5 liter als er minder bier over is. Verdeel de suiker gelijkmatig volgens de bottelmethode uit de instructie.

Sluit de flessen met passende kroonkurken of geschikte beugelsluitingen. Te vroeg bottelen of te veel suiker toevoegen kan overdruk en brekende flessen veroorzaken. Meer suiker is dus geen oplossing voor onzekerheid over de vergisting.

8. Laat het bier op fles hergisten en rijpen

In de gesloten fles verwerkt de nog aanwezige gist de bottelsuiker. Het gevormde koolzuur blijft in de fles en lost op in het bier. Zet de flessen gedurende de hergisting op een plek met een temperatuur die past bij de gebruikte gist.

Geef deze stap meerdere weken de tijd. Voor veel bieren is twee tot vier weken een bruikbare richtlijn voor de hergisting op fles, geen garantie dat ieder bier dan klaar is. Een zwaar bier kan daarnaast langer nodig hebben om op smaak te komen.

Koel een fles voordat je proeft en schenk rustig, zodat het bezinksel achterblijft. Noteer wat je van je bier vindt. Zo weet je bij het volgende brouwsel wat je hetzelfde wilt doen en wat je wilt aanpassen.